Kōrero Mai

Tauira Māori on campus  

Tūrei (Tuesday) 

• Te Whakahiapo – Study Wā | 4:00pm – 6:00pm, MSB.0.22 

• Te Ranga Ngaku – Study Wā | 4:00pm – 6:00pm, Pūtikitiki 

Wenerei (Wednesday) 

• Te Waiora – Cultural Hour | 1:00pm – 2:00pm, Ko Te Tangata 

Taite (Thursday) 

Te Waiora – Rā Hākinakina | Gate 2b – 4:30 pm 

Reo Māori Phrases of the Week 

Kia ora koutou! 
Here are some useful everyday Reo Māori phrases to help you talk about holidays, whānau, and what you’ve been up to. 

• I pēhea ō hararei? 
  (ee peh-heh-ah oh hah-rah-ray) 
  How were your holidays? 

• I haere / I hoki mā runga waka 
  (ee ha-eh-reh / ee hoh-kee mah roo-ngah wah-kah) 
  I went / returned by car 

• I haere / I hoki mā runga pahi 
  (ee ha-eh-reh / ee hoh-kee mah roo-ngah pah-hee) 
  I went / returned by bus 

• I haere / I hoki mā runga waka rererangi 
  (ee ha-eh-reh / ee hoh-kee mah roo-ngah wah-kah reh-reh-rahn-gee) 
  I went / returned by plane 

• Kei te pēhea tō whānau? 
  (kay teh peh-heh-ah toh fah-now) 
  How is your family? 

• I aha koe? 
  (ee ah-hah koh-eh) 
  What did you do? 

COLUMN 

I tōku whānau tokorua ōku kuia, noho tahi ai. Arā, ko tōku kuia a toto nei, me te kuia o tōku ngākau. Ko te rongo o te aroha, kāore i rerekē. He tirohanga Māori tēnei. Ahakoa te momo aroha, he aroha tonu. Kāore au i te mōhio he mea rerekē tēnei. Haere ana te wā, ka tīmata etahi i te kura, te patapatai mai i runga i tō rātou pōhēhē kotahi anake te tirohanga i tēnei ao. “He aha te take e rua o kuia? Rerekē tērā ”. Ka toko ake te whakaaro, “Kāre i a koe ngā kuia e rua?”. Ko te āhua nei nōku kē te waimarie! I rangirua au, koinā te wā tuatahi i pā mai tēnei momo whakatumatuma ki au. Me te aha, kāore i te whakatoihara rātou ki au engari, ki te piringa tahitanga o ōku kuia.  

Nō hea ēnei whakaaro? Kare te tamaiti i whānau mai me ngā ahuatanga whakatuma tangata nā runga i te pōhēhē. Nō reira, nō waho kē atu i te tamaiti ēnei ahuatanga. Ka tahuri tāku titiro ki te hapori, ki te pāpori, ki te ao whānui. Nā wai koe i tohu, nōu te mana ki te whakaiti i te tangata mō tōna aronga ki tōna ake ao. Nā wai hoki te kī, ehara tēnei momo whakapuakitanga o te aroha i te tika!  

Ka whakaaro ake au ki te hunga e wero ana i ngā arotoka-ā-ia. He tata tonu mai ngā tauira hei tirohanga mā tātou. Arā te rongonui o Ngāti Porou, o Te Tairāwhiti mō te wero i ngā arotoka-ā-ia o te marae, arā te wāhi ki te wahine tū ki te whaikōrero.   

E hika mā, kei te huri te ao. Ki te whakaaro tātou ki ngā tūpou o te reo Māori, kāore he here ki te ira, ki te ia rānei o te tangata. Ko koe, ko au, ko ia. Ki tā te pāpori titiro, Inā i whānau mai koe, hei Tāne, me whatukura tō ahua. Inā whānau mai koe, hei wahine me Mareikura to ahua. Ā, waihoki he rarangi ture hei whāinga mā rātou e ai ki te pāpori whakatau. Māori mā, ko tātou anō e whakaatu ana i te ara whakarewa i te whakaaro. I etahi wā ko tātou anō, e whakahē ana nā runga i te pōhēhē ki te tūturutanga o tā te pāpori titiro.  

Ahakoa te momo tāmi, he tāmi tonu te mahi. Kia kaua ō tātou akiaki e huri ki te tohutohu haere. Ko tāku maunga, ehara i te maunga nekeneke. He maunga tū tonu, mau tonu! Ko ā tātou tikanga, he tikanga Māori e Māori ake nei te hanga o te ao. Ahakoa tō ira, tō ia, tō tuakiritanga, he kākano koe i ruia mai i rangiātea. Tū pakari i tō mana āhua ake. Whakarukea o tāera!